Terugblik: Kleindogter wen met roerende opstel oor oupa

Hy was al die jare 'n boer en het nooit 'n CV nodig gehad nie. Toe skryf sy kleindogter *Mari vir hom die beste CV in die hele wêreld, sê die afgetrede mnr. Japie van Rensburg van Philippolis.

Met haar roerende opstel oor haar oupa Japie, het Mari Beukes (12), dogter van mnr. Fanie en Marietjie Beukes van Theunissen, 'n prys van R1000 losgeskryf in die departement van welsyn se opstelkompetisie vir die Jaar van die Bejaarde.

In Ek is lief vir my oupa skryf Mari:

"Ek sien my oupa so voor my. Vandat my ouma dood is, sit hy altyd alleen op sy vaalgroen stoep. Pyp skeef in die mond, beker rooibostee in sy hand.

Hy kyk ver oor die kalerige bossieveld en sien dinge wat net sy moeë oë kan sien. Hy sien eintlik net met een oog, maar met daardie oog sien hy meer as wat die meeste mense ooit sal kan sien.

Sy woorde is eintlik filosofieë, maar net hy weet dit. Hy en ek, want ek en hy ken mekaar "inside out." Die dinge wat hy sê, is vir my so mooi soos Shakespeare, so waar soos Desmond Tutu, so aards soos Langenhoven. Dis pure oupa-wysheid. 

Sy stories neem my na ver plekke. Hulle gee lewe aan die naamlose gesigte op die ou foto's. Hulle is nie swart letters op wit papier nie, maar warm woorde wat in die lug ronddryf en hulle lê op my hart kom kry. Hulle gee meer as wat hulle vra ... net soos hý altyd altyd gee waar ander nie wil nie.

Hy waarsku oor dinge en ek dink soms dis sommer "nonsens," maar dan sien ek hy was reg. Hy sê altyd: "Onthou, jammerhartigheid vreet sy eie baas." Hy weet hy is reg, maar tog raak hy gou jammer en bly hy gee en gee.

My oupa is nie geleerd of slim of belangrik nie. Hy het nie om die wêreld gereis of rekords geslaan nie. Hy is doodgewoon. Maar hy ken my en almal om hom so diep, hy weet sommer wat ons dink.

Hy kan die grootste probleme oplos. Nie wiskundeprobleme nie. Hart- en voelprobleme. Dan praat hy sulke fyn trooswoorde en verf my hele wêreld vol mooi dinge. Hy laat my voel of ek 'n ster is. Asof ek die een of ander wonderlike krag in my het. Hy glo in my. Hy sê hy weet ek kan enigiets doen wat ek regtig wil doen.

My oupa laat dink my partykeer aan die wind. Hy dra my deur slegte tye. Soos wanneer ek sukkel of verlang, maar in goeie tye laat hy myself vlieg. "Gaan kind, geniet dit!" hoor ek hom sê. Hy is nie 'n storm- of seermaakwind nie. Soms fluister hy my in die regte rigting en soms as ek nie wil luister nie, wag hy om my te vang.

Ek kry altyd die laaste stukkie biltong en hy sê ja vir al my kleinkind-versoeke. Dit is asof sy liefde nooit ophou nie. Dit vou my so lekker toe soos 'n wolkombers in die winter.

Hy weet wat Pa en Ma nog nie weet nie. Dat ek net nóú gaan klein wees. Dat ek vinniger as 'n lappie boontjies gaan opskiet die wye wêreld in. Is dit hoekom hy my so fyntjies versorg?

Mens lees in boeke van allerhande wyse manne wat nie toelaat dat omstandighede hulle breek nie. Wat hulself nooit bejammer nie en nooit ophou bid en glo en hoop nie.

My oupa is só 'n wyse man."  

*Mari is 'n leerling aan die Hoërskool Theunissen waar haar pa, Fanie, hoof is en haar ma, Marietjie, 'n onderwyseres. Sy is 'n ywerige leser en skrywer. In 1997 het Mari as negejarige 'n opstelwedstryd gewen oor waarom Bloemfontein die hoofstad van Suid-Afrika moet wees.

Volksblad: Donderdag, 23 Desember 1999 

[Ingestuur deur Ann]

Terugflits: Bly by die hoofsaak

Indien 'n mens wil, kan 'n mens darem baie by ander mense leer. Eintlik het elke mens soveel dinge om ander mense te leer. 

Ons dink nie altyd ons kan by almal iets leer nie, maar ons kan.

Ouers kan by hul kinders leer en kinders by hul ouers, 'n werkgewer by 'n werknemer, kollegas by die werk van mekaar en rykes by armes en armes by rykes, jong mense by ou mense en ou mense by jong mense.

Vandag vertel ek van iemand by wie ek 'n baie belangrike lewenswysheid geleer het. Om dit te kon leer was een ding; om dit prakties toe te pas, was iets heeltemal anders.

Vandag nog herinner ek my by herhaling aan 'n lewensles wat 'n saak heeltemal kan omgooi. Hy is 'n direkteur van maatskappye, 'n belangrike en vername man, sy hele lewe is 'n geslinger van vergadering tot vergadering - sy dag bestaan uit die deurwerk van agendas, die een ná die ander.

'n Nederige mens met 'n nugtere uitkyk op die lewe. Tog sal hy een sinnetjie gereeld herhaal. Op vergaderings, buite vergaderings, wanneer hy kuier of wanneer hy werk.

Een saak staan vir hom bo al die ander sake uit. Hy leer dit ook vir ander mense. Hy het dit vir my geleer.

Die hoofsaak van die hoofsaak is om by die hoofsaak te bly. 

Dit klink so belaglik. Tog is dit so wesenlik. Ons maak in gesprekke so baie Rooikappie-afdraaipaadjies op vergaderings, in die lewe, in ons besluite en in ons denke. Ons kan dit maar leer en onthou en leef. Bly by die hoofsaak van die hoofsaak.

Moenie jou laat mislei deur allerhande afdraaipaadjies nie.

Dit maak jou net deurmekaar en bemoeilik sake.

Of dit nou in jou lewe is en of dit op 'n vergadering is, of jy groot besluite moet neem of sommer kleintjies. Bly by die hoofsaak. Moenie fokus verloor nie, want deur nie te fokus nie, verloor jy tyd en vergeet jy waaroor dit gaan. So eenvoudig: Bly by die hoofsaak van die hoofsaak.

[Noordkaap - Twyfelhoekie - Hannes Noëth]

Vrydag-terugflits: Geitjie in die Boeing

Wys my 'n meisiekind met sproete en oranjerooi hare en ek wys vir jou 'n geitjie, sê 'n mooi vrou met swart hare en bottelkuite in die vertreksaal van die lughawe.

Sy sê dit op 'n goedige manier, want die rooikop met die sproete na wie ons sit en kyk, is nie ouer as ses nie.

'n Geitjie - as iemand nie dié uitdrukking ken nie - is 'n parmantige meisiekind, soos die een wat haar verloofde in die woonstel bokant myne met die konfytkant van 'n sny brood geklap het.

Eintlik ken ek heelparty stories van rooikoppe, soos van die enetjie in Australië wat paljas op ons toebroodjies wou smeer omdat ons in haar eetplek Afrikaans gepraat het, maar dit is 'n lang storie.

Nietemin. Soos dit dikwels gebeur wanneer 'n mens in die vertreksaal na iemand sit en kyk, beland ek en die geitjie in die vliegtuig langs mekaar; ek met my koerant en sy met haar handsakkie van plastiek.

Sy ken die vliegtuigryery, want sy gord vas en kyk by die venster uit voordat ek kan aanbied om haar te help. Sy draai eintlik haar rug na my toe, asof sy daarmee wil sê sy het nie geselskap nodig nie.

Die Boeing trek al hier by 6000 meter toe sy terugdraai en 'n peperment uit die handsakkie haal. Toe kyk sy vir die eerste keer na my - na my hande, my das, my kraag, my bril en my hare en terug tot by die hande.

"Wanneer kom die koeldrank?" vra sy.

Op dié manier raak ons darem so half aan die gesels, al steur sy haar nie aan vrae nie en doen sy self die vrae-werk. "Waar's jou vrou?" wil sy weet. Hoekom vlieg sy nie saam nie? Hoeveel kinders het julle? Hoe oud is hulle? Wat's hulle name?"

Sy vra 'n Sprite en twee pakkies grondboontjies toe die lugwaardin verbykom.

"Lees jy by die huis ook heeltyd koerant?" vra sy toe ek naderhand die agterstallige leeswerk probeer inhaal.

"Kyk jy saans televisie of speel jy met jou kinders?"

Toe ons oor die Grootrivier vlieg, wys ek haar die blink lint en sê dit is waar ek grootgeword het.

"Woon jou ma-hulle nog daar?" hervat sy haar ondervraging.

"Wanneer gaan jy vir hulle kuier? Gaan jou kinders saam? Is jou ma-hulle lief vir jou kinders?"

Toe die ete bedien word, weet ek nog nie eens wat haar naam is nie, en sy weet omtrent alles van my, behalwe my banknommer.

Sy hoop ons kry nie hoender nie, want die hoender in 'n vliegtuig is nie soos Kentucky nie, sê sy. As ek nie my kaas en sjokolade wil hê nie, sal sy dit vat.  Sy vat altyd vir haar ouma 'n stukkie vliegtuigkaas en die stukkie sjokolade.

Nou weet ek darem sy gaan by haar ouma kuier.

Nadat sy haar kaas en sjokolade geëet het en myne in die handsakkie gebêre het, waag ek dit om haar oor haar ouma uit te vra. Dié woon in Belville, wat nie ver van die see af is nie, maar te ver om te stap.

Eers toe die vliegtuig oor die Kaapse Vlakte sak, sê sy haar naam is Mariaan en sy word so vies wanneer haar ouma Marie-jaan sê. Haar ouma en oupa wat dood is, het ook so Marie-jaan gesê.   

Die Boeing hardloop al op die aanloopbaan toe ek verneem sy woon in Johannesburg by haar oupa en sy nuwe vrou, wat baie jonger as haar ouma is, maar nooit tyd het om te gesels nie. Dit is dié dat sy dikwels vir haar ouma in die Kaap gaan kuier.

Iets sê vir my, nou weet ek soveel van haar soos ek behoort te weet. Dit is die rede hoekom ek nie verder uitvra nie.

Toe die passasiers begin toustaan om af te stap, klim die geitjie oor my bene om in die paadjie te kom. Sy sê dankie vir die kaas en die sjokolade en sy hoop ek gaan gou terug huis toe, want my kinders sal verlang.

Ek sit en wag maar dat die mense begin uitstap terwyl die een vraag in my brand; die vraag wat ek te bang was om te vra.

Sy stap eers 'n entjie saam met die tou, maar toe draai sy om en kom fluister in my oor voordat sy wegskarrel: "My pa het my ma geskiet en nou sit hy in die tronk, want hy's 'n moordenaar."

Gerhard Burger

[Die Taalgenoot - Kortom - Gerhard Burger - Julie 1992] 

Klik HIER en word deel van Die Taalgenoot-familie. 

Terugflitsflentertjie: Slaap uit Big Ben se oë gevee

Londen - Nie enige hierjy kan sommer 'n 143-jarige reus sy vyfjaarlikse gesigwas gee nie. Spesiale "klim-tegnici" wat gewoonlik op oliebore werk, is ingeroep om die slaap uit Big Ben se oë te vee.

Gelukkig het hulle geen voël- of dou-skade in die ou grote se glasgesig aangetref nie.

"Net een of twee glasbarsies en dit sal herstel word," het mnr. Mike McCann, klokwagter, gesê.

Besoekers vergaap hulle die week kop agteroor aan die skoonmakers wat soos vlieë in Big Ben se 7,5 m breë gesig koes-koes uit die pad van sy 4,25 m lange minuutwyser bly.

Min mense weet van die Suid-Afrikaanse boeties van Big Ben, eintlik die naam van die 14 ton-klok in die St Stephen-toring.

Me. Joan Abrahams van Suid-Afrika, 'n kenner van oorlogstradisies, is in Londen vir die oorhandiging van haar boek, A Two Minute Silent Pause to Remember, oor die jaarlikse wêreldwye tweeminutestilte vir oorlogslagoffers, wat op 11 November om 11:00 deur Big Ben se eerste klokslag ingelui word.

Abrahams sê die enigste ander horlosie wat deur Lord Grimthorpe, ontwerper van Big Ben se horlosie, gebou is, is dié van die Kaapstadse stadsaal.

[Bron: Klasgids 37:1, Februarie 2002, bl. 26]

Vrydag-terugflits: Groen hout kosbaar

Hierdie tyd van die jaar is dit tyd vir aanstellings doen. 

Die afgelope twee weke slinger ek van die een onderhoud na die ander met die oog op aanstellings.

Wat my elke keer opval ná 'n sarsie onderhoude is die gesprek oor wat kies ons nou: Leer ons jong talent of kies 'n mens iemand met ervaring?

Ervaring kan nie gekoop of oornag aangeleer word nie, daarom wen ervaring in die meeste gevalle.

Hoe wonderlik die heel laaste onderhoud waar ek was.

Een van die skole waarvoor ons raadgewend optree, het 'n vrou wat 'n ewigheid en 'n dag in die betrokke pos was.

Nadat almal in die paneel, 'n hele groep van sewe, hulle uitgespreek het oor hoekom ervaring gekies moet word bo 'n jong talent wat alles nog moet aanleer, begin die vrou met haar waardevolle mening.

Sy hanteer dit soos volg: Geagte paneel, ek sit en luister na jul mening oor elkeen wat ons nou te woord gestaan het. Wonderlike mense met wonderlike CV's. Elkeen anders en elkeen uniek. Ons kies nie vir hulle in persoon nie en ons kies nie teen hulle in persoon nie. Ons soek iemand wat pas in 'n bepaalde pakkie, ons pakkie.

"Ek merk dat julle baie praat oor ervaring. Ervaring is kosbaar en ervaring is wonderlik. Maar ek is vandag dankbaar vir groen hout. Groen hout wat nog nie deur die meule van die lewe is nie, goen hout wat nog kan leer."

"Ek is dankbaar dat ons ook kon gesels met hulle wat nog moet groei en nog moet leer, wat nog moet vorm. Hulle wat nog idealisties is en dink hulle weet alles en kan alles, terwyl ons weet hulle kan nie alles nie en weet nie alles nie."

"Hoekom is julle bang vir die groen hout? Hoekom gee ons nie die groen hout in ons samelewing 'n kans nie? Ons kritiseer hulle, vrees hul tydsgees, bewonder hul andersheid, maar ons is te bang om hulle te laat groei onder ons en by ons. Ek kies vandag die groen hout. Ek is danbaar vir groen hout wat nog daar is."

Treffend, né?  

[Bron: Noordkaap - Twyfelhoekie - Hannes Nöeth]

Vrydag-terugflits: Die storie agter 'n mandjie

Die rye is lank.

Jy het vergeet hoe besig dit dié tyd op 'n Saterdagoggend in die supermark is. Jou oë val op die inhoud van die mandjies en waentjies van die ander mense in die ry.

Die een voor jou gaan vleis braai. Daar is pakkies vleis en wors, vuuraanstekers, koeldrank en brikette in sy waentjie. Voor hom is 'n oupa wat pakkies lekkers op die rak by die betaalpunt uitsoek. Eindelik besluit hy op'n pakkie en neem vier van dieselfde soort. Die boodskap is duidelik: Ouma het hom gestuur, want die vier kleinkinders kom kuier. Die lekkers moet presies dieselfde wees om konflik te vermy.

Jy draai effens skuins en die vroutjie agter jou se mandjie tref jou oog: een pakkie katkos, 'n tydskrif, een bakkie lasagne wat opgewarm kan word en 'n groot blok sjokolade. Jy staan ingedagte voor jou. Sy is waarskynlik 'n oujongnooi wat naweke alleen met haar kat deurbring.

Dit is jou beurt om te betaal en soos jy gewoonlik die inhoud van jou mandjie uitpak, wonder jy watter storie dit van jou vertel. Daar is piesangs en skoenpolitoer 'n pakkie papegaaikos, 'n sak hondekos en 'n lekkerny vir die kat. Dit sou seker daarop kon dui dat jy 'n diereliefhebber is. Oor die res is jy nie heeltemal seker nie.

Dan besef jy daar is 'n paar moontlikhede vir alle mandjies se inhoud en dat alles nie net voor die hand liggend verklaar kan word soos jy graag sou wou nie. Die vrou agter jou versorg dalk haar buurvrou se kat en die blok sjokolade is moontlik vir 'n kollega wat verjaar. En jy besef hoe bevooroordeeld 'n mens kan wees as jy nie die storie agter iemand se mandjie ken nie.

[Bron: Noordkaap - Potpurri - Karin Muller]

Vrydag-terugflits: Elkeen is uniek ...

Min of meer alle begrippe in ons taal wat tyd of hoeveelheid aandui of beskrywend is, is relatief van aard.

Wat die modebewustes as elegant bestempel, mag jy as skreeulelik ervaar.

Terwyl een persoon mag dink die werk is onmoontlik baie, mag dit dalk vir iemand anders haalbaar wees.

As jy min geslaap het, mag iemand anders dit as heeltemal voldoende beskou. Wat vir die een persoon baie is, is vir die volgende persoon min. Wat vir die een persoon lank is, mag vir 'n ander persoon kort wees.

Alles hang van jou verwysingsraamwerk af. As jy met die minimum moet klaarkom, kan jy nie verstaan waarom sekere artikels as winskope bemark word nie. Die hoeveelheid kos of slaap of werk of ontspanning waaraan jy gewoond is, is nie noodwendig waaraan ander mense gewoond is nie.

Wonder jy waarom mense wat jy dink 'n groot inkomste verdien steeds skuld het, sal daar iemand anders wees wat dieselfde oor jou wonder aangesien hulle minder as jy verdien.

Inwoners van Hartswater of Hopetown mag Kimberley as 'n stad beskou. As jy in Kimberley woon, voel jy waarskynlik dat Bloemfontein 'n stad is. As Bloemfonteiner sal jy heel moontlik Pretoria, Kaapstad of Durban as 'n stad bestempel. Daar sal altyd iemand wees wat meer of minder het en daar sal altyd iemand wees wat meer of minder doen.

Ons verwysingsraamwerk is so uniek soos ons menswees. Soos 'n vingerafdruk of DNS waarvan geen mens s'n dieselfde is nie. Al veroorsaak dit soms konflik is dit ook wat interessantheid en verskeidenheid aan die lewe verleen.

[Bron: Noordkaap - Potpurri - Karin Muller] 

Terugflits: Kimberley Jim en die perde

Dit kan 'n liegstorie ook wees, maar 'n man wat grys sou gewees het as hy nie bles was nie, vertel nou die dag in 'n vliegtuig 'n interessante storie.

Agt maande gelede, sê hy, staan een van sy kollegas, wat Kimberley Jim genoem word, een môre voor 'n plek waar mense geld op die perde verwed.

Kimberley Jim, wat dikwels wens hy kan vinnig ryk word, soos die delwers by Kimberley, vroetel in sy voorsakkie en haal R14 uit.

Hy staan nog so met die R14 en wonder of hy moet of liewer nie, toe staan 'n ou tannie van maklik 75 langs hom.

Sy wil haar nie met sy sake bemoei nie, sê sy, maar as hy die winste met haar deel, sal sy die geld gaan verwed volgens 'n stelsel wat sy van haar oorlede man geleer het.

Kimberley Jim is die soort mens wat grys tannies vertrou, met die gevolg dat hy die geld aan haar gee en 'n afspraak maak om haar die middag ná die wedrenne op dieselfde plek te kry.

Dit is toe dat hy sy eerste R350 000 gewen het.

Die ou vroutjie was sesuur daar met die wedkaartjie in haar hand en hulle het saam-saam die R700 000 gaan opeis.

Die volgende twee weke het Kimberley Jim haar elke wedrendag daar in die straat gaan soek, maar dit was eers in die derde week toe hy met R250 in sy hand voor die wedplek staan, dat sy skielik weer langs hom opduik.

Sy het R25 geneem en hom gedwing om die ander geld in sy sak te steek. Toe hulle dié middag sesuur weer voor die wedplek staan, was hulle elk R400 000 ryker. 

Na nog ses weke, sê die bleskop, was Kimberley Jim 'n man met byna R2 miljoen in die bank, maar met geen benul van wie die ou tannie is nie.

Al wat sy wou sê, is dat sy die Booysens-bus huis toe haal en nie saam met vreemde mans in motors ry nie.

Eers ná hul tweede groot geluk het hy sy vrou van die ou vrou se rol in sy geldwennery vertel. Hy het toe al vir sy vrou 'n nuwe motor gekoop en 'n stapel R50,00-note in haar handsak gedruk terwyl sy geslaap het.

Die meeste vroue sou dankbaar gewees het, maar Kimberley Jim s'n is 'n agterdogtige, jaloerse vrou. Sy glo nie die storie van die ou tannie en die weddenskappe nie.

Die volgende maand het sy elke wedrendag saam met Kimberley Jim voor die wedplek gaan staan, maar die ou vroutjie het nie een keer opgedaag nie. Kimberley Jim se vrou het hom begin wantrou.

Verlede week, toe sy vrou nié saamgaan nie, loop Kimberley Jim weer die ou tannie raak en sy gaan verwed R18 000 op die perde waarmee hulle elk oor die R200 000 wen.

Toe hulle dié aand groet en van mekaar wegstap, maak Kimberley Jim 'n draai en volg haar tot by die busterminus.

Hy klim vinnig voor haar in die Booysens-bus en gaan sit heel agter. Na 'n rukkie klim sy ook in en gaan sit omtrent in die middel. So ry hulle toe saam-saam Booysens toe.

Soos 'n regte speurder klim Kimberley Jim skelmpies by die bushalte af waar die ou tannie afklim en stap 'n hele ent agter haar straat af.

Uiteindelik gaan staan sy voor 'n geboutjie wat jare gelede 'n huis was, maar nou deur 'n loodgieter gebruik word. Sy sluit die deur oop en stap binne.

Kimberley Jim wag 'n paar minute en gaan klop toe aan. Hy klop en klop totdat sy vinger seer is, maar niemand kom maak oop nie.

Die volgende dag was Kimberley Jim vroeg by die geboutjie waar die loodgieter eers agtuur opgedaag het.

Toe Kimberley Jim hom oor die ou vroutjie uitvra, het die loodgieter gevra of hy koffie wil drink terwyl hy na die storie luister.

In Booyens weet almal van die ou tannie, het hy vertel. Sy het tot in 1952 in die huis gewoon wat nou die loodgieter se werkplek is.

Haar man is in 1950 aan myntering dood en sy het nie 'n sent geërf nie omdat hy alles op die perde uitgespeel het. Sy is twee jaar later in 'n armmansgraf begrawe.

Nou word vertel sy word nog soms in ons dorp, wat Johannesburg genoem word, gesien waar sy mans oorreed om haar met hul geld te laat perde speel.

Die mense vertel van mans wat al duisende rande gewen het, sê die loodgieter, maar daarna alles verloor het wat hulle ooit gehad het - huis, vrou, kinders, werk, motor en selfs hul verstand.   

- Gerhard Burger

[Die Taalgenoot - Kortom - Gerhard Burger - Mei 1992]

Wie van ons lesers kan hierdie storie onthou?? 
Laat weet gerus!!

Terugblik: As ek was ...

Het jy al ooit gedink wat jy sou doen as jy 'n openbare figuur of selfs voorwerp, ag as jy sommer enigeiets anders as jyself sou wees?

Eben de Jager skerts oor die lewe as hy sê:

• As ek 'n engel was, sou ek al die slegte mense besoek en aan hulle vertel wat hulle moet doen om te kom waar ek is.
• As ek 'n professor was, sou ek net die dommes leer, want die slimmes kan vir hulself sorg.
• As ek 'n by was, sou ek my angel in ander mense se sake gesteek het. 
• As ek maar Anneline Kriel was, dan was dit nie meer nodig dat ek haar so hoef te bewonder nie.
• As ek goud was, maar ek was nie geld werd nie, dan was g'n geld goud werd nie.
• As my van Niewoudt was, het ek voorwaar my naam verander na Kubus.
• As ek Harry Oppenheimer was, ai ek wens ek was ...
• Koos van der Merwe? Dit sou ek nooit kon wees nie, want indien dit my naam was, was dit lankal verander.
• As ek 'n onderwyser was, sou ek na ander wys.
• As ek 'n visserman was, vang ek net dié visse wat ander laat wegkom.
• Was ek 'n landdros, dan dros ek saam met die drosters.
• As ek 'n president was, sou ek seker wens ek was nie!
• As 'n lid van die vrouegeslag was, dan was ek die leidster van Womens Lib.
• As ek Jan van Riebeeck was, het ek nog steeds in Tafelbaai geland.
• Was ek 'n Voortrekker, dan het ek teruggetrek.
• As ek 'n baas was, sou slim my gevang het.
• As ek Langenhoven was, dan was al die eerbetoon te laat.
• As ek 'n dokter was, het ek seker self gewonder wat my makeer.
• Was ek 'n predikant, dan was ek aan die regte kant.
• Was ek 'n rugbyspeler, sou ek soms die skeidsregter wou afstuur.
• As ek 'n huurmotor was, sou mense in my sit, op my sit en my besit.
• As ek 'n vorm was, wat ingevul moes word, dan het ek my pensioen by die staatskantoor getrek.
• Was ek 'n spook ... dan sou ek seker in spoke moes glo!
• As my van Botha was, ag, dan stig ek sommer my eie parlement!
• As ek Tarzan was, het mense nog steeds gedink ek is 'n groot aap.
• As ek 'n Skot was, kon my vrou my rokke dra.
• As ek die son was, dan was ek seker al onder.
• As ek 'n berg was, sou ek wonder wie het die molshoop so verander.
• Was ek die Ontvanger van Inkomste, dan was mý leuse: dis beter om te gee as om te ontvang.
• As ek die minister van finansies was, wonder ek of my eie maandelikse begroting sou klop.
• Was ek 'n goeie atleet, sou ek ten minste vir my vrou kon weghol!
• As ek 'n skaap was ... daar's mense wat dink ek is!
• As ek 'n bottel tien-jaar-oud-brandewyn was, gits ek sou nie juis ouer word nie!
• As ek 'n druiwekorrel was, sou mense my dalk as 'n alkoholis kon bestempel?
• En nou ja, as ek 'n onnosele nikswerd, idioot was dan ... dan sou ek net aanhou om te doen wat ek nou doen.

Bron: Die Taalgenoot * September 1985 * Eben de Jager 

Vrydagterugflits: Alles in die natuur het sy plek

Baie van die inwoners sal ook by hierdie opskrif kan voeg dat hulle grootgeword het met die lewensuitkyk dat daar 'n tyd en 'n plek is vir elke ding onder die son. 

'n Paar dae gelede het die skilpad die eerste keer sy verskyning gemaak sedert die groot koue sy vastrapplek gekry het.

Stadig, voetjie vir voetjie, het hy vorentoe gebeur. Versigtig, asof hy nie heeltemal seker was van die omgewing nie.

Toe het hy skielik die onsekerheid afgeskud en na die langer, groen grassies naby die voetpaadjie koers gekies. Hy het daaraan begin smul asof hy nog nooit geëet het nie.

Die opwinding was groot. Die somer is op pad. Die natuur weet wat om te verwag.

Verlede jaar, ongeveer hierdie tyd, het 'n vriend van my na die blomme in Namakwaland gaan kyk. Toe ek hom drie weke later raakloop, het ek hom oor die blommeryk uitgevra.

Hy het nukkerig verduidelik dat daar geen blomme was waar hy voorheen na die blomme gaan kyk het nie. "Net 'n mors van tyd en diesel," het hy onderlangs gebrom.

Twee dae ná ons gesprek het dit onverwags op plekke in Namakwaland gesneeu, waar daar waarskynlik nooit vantevore sneeu gesien of verwag is nie. Die natuur het geweet wat om te verwag.

'n Mens kan net verstom staan oor die orde in die natuur. Elke ding het sy plek. Elke ding het sy doel.

Die paar dae van yswinde en onverwagse ryp wat nog op ons wag, gaan ons nie afskrik nie. Die seisoen draai. Niks wat ons doen, gaan dit aanhelp of verhinder nie.

Eersdaags gaan die laaste hou in die ons-groet-die-winter-kaggelvuur gebrand word. Dan word die warmsjokolade effens na agter in die kas geskuif en die ekstra kombers word nie meer op die bed nie, maar langs die bed gebêre.

Maar niks word nog finaal weggepak nie, want anders as die natuur, weet ons nie altyd wat om te verwag nie.

[Bron: Noordkaap - Lesersjoernalis - Karin Muller]

Terugflits: Elke nuwe dag bring hoop

My swaer is in die hospitaal. Baie mense word in die hospitaal opgeneem: dit is nie vreemd nie.

Wat egter vreemd is, is dat ons daarop voorberei was dat hy ná 'n groot operasie 'n week of twee in die hospitaal sou wees, maar dat dit nou al etlike maande later is. Daar is boonop nie 'n definitiewe ontslagdatum in die vooruitsig nie.

Baie mense sal getuig hoe moeilik dit is om iemand oor 'n afstand te ondersteun. As jy naby is, kan jy dié wie se hart seer is, vir 'n koppie koffie of 'n fliek uitneem. Weinig woorde is werklik nodig. Jy kan die pasiënt se kussings oppof en langs sy bed sit en boek lees. Daarvoor is ook min woorde nodig.

As jy ver is, is woorde amper die enigste metode van ondersteuning tot jou beskikking. Wat moet jy sê? In die eerste paar weke is dit maklik. Ná 'n paar maande word dit moeiliker. Jy soek na die regte woorde vir die pasiënt. Jy soek na die regte woorde vir die naaste familie en vriende. Jy soek selfs naarstiglik na die regte woorde vir jouself.

Een ding wat ek uit die afgelope paar maande geleer het, is dat die mens wonderlik aanmekaar gesit is. Van tyd tot tyd raak my swaer moedeloos, selfs verbitterd. Onder omstandighede is dit heeltemal normaal. Heeltemal verstaanbaar. Praat jy op so 'n dag met hom getuig sy gemoed van min hoop.

Praat jy egter die volgende dag met hom is sy gemoedstoestand heelwat beter. Hy getuig van weke wat hy in dae opbreek om dit net meer hanteerbaar te maak. Hy praat van mense wat sieker as hy is, vir wie hy bemoedig. Hy vertel van oproepe van oorses vriende wat hom ondersteun.

Ná alles is dit wat ons het - hoop dat die dag van môre beter sal wees. 

Elke nuwe dag begin met nuwe hoop.  

[Bron: Noordkaap - Potpourri - Karin Muller - gaan lees gerus hierdie rubrieke HIER en ondersteun die media waarsonder die man in die straat nie kan nie.]

Dankie, Anoniem, dat jy hierdie Potpourri met ons deel, nadat hierdie stukkie jou bemoediging was.

Terugblik: ABC-rympies

In die vorige eeu was ABC-rympies algemeen bekend as deel van die Afrikaanse volkskuns. Oorspronklik het die rympies van Nederland na Suid-Afrika gekom en hulle was hoofsaaklik Bybelse rympies, historiese rympies en rympies waarin die name van persone, diere en sake gebruik is.

Die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) het heelwat ABC-rympies laat ontstaan, maar na 1900 het hulle gaandeweg in onbruik geraak. 

Hier volg 'n voorbeeld:

A is 'n Aap.

B is 'n Bees.

C was amper 'n sekel gewees.

D is 'n Donkie, hy skop agterop.

E is 'n Eend met 'n bles voor die kop.

F is oom Flip met 'n pyp in sy mond.

G is 'n Graaf wat spit in die grond.

H is 'n Huisie waar 'n vuurtjie brand.

I is Ivoor van 'n olifant se tand.

J is 'n Juk vir 'n os se nek.

K is 'n Kalfie wat nog moet leer om te trek.

L is 'n Lepel.

M is 'n Mes.

N is die Naam van 'n voëltjie se Nes.

O is 'n Oor.

P is 'n Perd.

Q is sommer 'n O met 'n stert.

R is 'n Roosboom.

S is 'n Slang.

T is 'n Tier wat 'n kalfie vang.

U is 'n Uurwerk - ons noem dit 'n klok.

V is my varkie - hy staan in sy hok.

W is 'n Wolkie - hy waai in die lug.

X is 'n Kruisie - hy lê op sy rug.

Y is 'n Yster - ons noem dit 'n paal.

Z kry ons glad nie meer in die Afrikaanse taal.

Dr. Willie Loots het hierdie kultuuralfabetsaamgestel.

[Bron: Die Taalgenoot * November 1982]

Opmerking: Kyk na die rymwoorde wat die memoriseerwerk makliker gemaak het.