Uit die Groot Karoo: Schalk se lewensnippers

 

10 vroeë waarskuwingstekens van Alzheimer

As trotse vennote in die Kimberley-gemeenskap en as 'n veilige hawe vir ons eie inwoners, sien ons daagliks hoe diep Alzheimer se siekte en demensie die lewens van gesinne raak. In samewerking met plaaslike inisiatiewe soos ADASA Noord-Kaap, wil ons nie net 'n plek van sorg wees nie, maar ook 'n bron van kennis en krag vir die mense van die Diamantstad.

Vir kinders en familielede is dit dikwels moeilik om te weet of 'n ouer se vergeetagtigheid net deel is van normale veroudering, en of daar dalk meer aan die gang is. Omdat vroeë opsporing families help om betyds die regte ondersteuning en mediese sorg te kry, deel ons hieronder die 10 vroeë waarskuwingstekens van Alzheimer waarna jy kan oplet.

Wat Kinders Moet Weet

Dit is soms moeilik om te onderskei tussen normale veroudering en die vroeë tekens van Alzheimer se siekte. As kinders is ons dikwels die eerstes wat klein veranderinge in ons ouers se gedrag opmerk. Vroeë opsporing is kragtig, want dit gee families die kans om betyds te beplan en die regte ondersteuning te kry.

Hier is die 10 algemeenste vroeë waarskuwingstekens waarna jy kan oplet:

• Geheueverlies wat die daaglikse lewe omverwerp: Dit is die algemeenste teken. Dit behels die herhaling van dieselfde vrae, of die vergeet van belangrike datums en onlangse gebeure (anders as om net soms 'n naam te vergeet en dit later te onthou).
• Uitdagings met beplanning of probleemoplossing: Sukkel jou ouer skielik om 'n bekende resep te volg, hul maandelikse finansies of rekeninge te bestuur, of lank te konsentreer?
• Sukkel met bekende take: Dit word moeilik om alledaagse take te voltooi, soos om na 'n bekende winkel te ry, die mikrogolfoond te gebruik, of die reëls van 'n gunsteling speletjie te onthou.
• Verwarring met tyd of plek: Mense met Alzheimer kan die spoor van datums, seisoene en die verloop van tyd verloor. Hulle kan soms vergeet waar hulle is of hoe hulle daar gekom het.
• Probleme met visuele beelde en ruimtelike verhoudings: Dit kan wissel van probleme met balans of lees, tot die moeilike skatting van afstande, wat bestuur gevaarlik kan maak.
• Nuwe probleme met woorde (praat of skryf): Hulle kan midde-in 'n gesprek stop en nie weet hoe om verder te gaan nie, of sukkel om die regte woord te vind (bv. om 'n "horlosie" 'n "hand-klok" te noem).
• Verlê van items en die onvermoë om stappe te herloop: Jou ouer mag dalk voorwerpe op ongewone plekke plaas (soos 'n bril in die yskas) en kan nie hul stappe teruggaan om dit te vind nie. Soms beskuldig hulle ander daarvan dat dit gesteel is.
• Verminderde of swak oordeelsvermoë: Dit is sigbaar in besluite oor geld (soos om groot bedrae aan verkopers te gee) of minder aandag aan persoonlike higiëne en versorging.
• Onttrekking aan werk of sosiale aktiwiteite: Hulle begin wegbeweeg van stokperdjies, sosiale geleenthede, sport of kerk omdat die veranderinge hulle onseker of skaam laat voel.
• Veranderinge in bui en persoonlikheid: Hulle kan verward, agterdogtig, depressief, bang of angstig word. Hulle kan maklik omgekrap of geïrriteerd raak, veral in situasies buite hul gemaksone.

Wat moet jy doen as jy hierdie tekens opmerk?

Moenie paniekerig raak nie, maar moenie dit ignoreer nie. As jy twee of meer van hierdie tekens gereeld opmerk, is dit raadsaam om 'n afspraak met 'n mediese dokter of 'n spesialis te maak vir 'n professionele evaluering.

Hier is die kontakbesonderhede van die twee grootste en mees betroubare nasionale organisasies in Suid-Afrika wat spesifiseer in demensie- en Alzheimer-ondersteuning

1. ADASA (Association for Dementia and Alzheimer's of South Africa)

ADASA het ondersteuningsgroepe en streekskantore in byna al die provinsies van Suid-Afrika om families en versorgers by te staan. 

• Nasionale Hulplyn: 0860 102 681 (beskikbaar weeksdae van 08:00 tot 16:00 tegen plaaslike oproeptariewe)
• Nasionale Kantoor: +27 (0)11 792 2511
• E-pos: info@adasa.org.za
• Webwerf: Besoek die amptelike ADASA Webtuiste vir nuttige pamflette en streekskontakte.

2. Dementia SA

Dementia SA fokus spesifiek op die ondersteuning van families en versorgers, veral diegene wat nie maklik toegang tot private gesondheidsorg het nie. Hulle bied 'n baie waardevolle 24-uur-hulplyn aan. 

• 24-uur Nasionale Hulplyn: 0860 636 679 (365 dae per jaar beskikbaar vir dringende hulp en berading deur maatskaplike werkers)
• Telefoon (Kaapstad-kantoor): +27 (21) 421 0077 / +27 (21) 421 0078
• E-pos: info@dementiasa.org
• Webwerf: Vind hulpbronne op die Dementia SA Webtuiste.

Plaaslike Hulp en Ondersteuning in Kimberley

Vir families van ons inwoners wat in die Kimberley-omgewing woon, het ADASA 'n aktiewe streekskantoor reg in Kimberley. Hulle het gekwalifiseerde maatskaplike werkers wat spesifiek opgelei is om families te begelei deur 'n demensie-diagnose en praktiese sorg-advies.

• Plaaslike Kantoornommer: +27 (0)87 150 5058
• Streeksbestuurder & Maatskaplike Werker: Emsie Malan
• E-pos: emsie.malan@adasa.org.za
• Fisiese Adres: ADASA Northern Cape, Caritas Terapie-sentrum, h/v Reservoir- en Lawsonstraat, Labram, Kimberley, 8301.
• Kantoorure: Maandae tot Donderdae (07:30 – 16:30) en Vrydae (07:30 – 13:00). 

(Vir dringende na-ure hulp of algemene vrae kan families ook die Nasionale Alzheimers-hulplyn skakel by 0860 102 681). 

[Saamgestel deur die Ouetehuis-span in samewerking met KI]

Internasionale Alzheimer-dag: 21 September

Vandag se internetgebed vir jou: Gebed van 'n ouma

Agter my lê die spore van my lewe,
Voor hulle strek my gebede:
"Vader in die hemel hoog,
Span U liefde soos 'n boog
Oor hulle, so klein en teer
Dat hul van kleinsaf van U kan leer.
Voor my sien ek hul laggies.
As dit U wil is, werk maar saggies.
Want hul lê baie na aan my hart.
Hul seerkry is ook my smart.
My grootste bede egter Heer:
Dat hul, hul hartjies tot U sal keer.
Neem hul handjies in U Hand,
Want ouma het hul aan U verpand."

[Internet]

Oomblik van stilte: Psalm 145:14

Die Here help almal op wat geval het. Hy ondersteun die wat bedruk is.

Dit is nie 'n skande om soms op 'n ashoop te sit nie! Job het ook daar gesit, en hy het alles wat hom neergedruk het oorwin. Ons almal beleef soms menslike emosies. Die goeie nuus is dat God ook depressie verstaan, dat Hy donker huil-harte ken en dat Hy ook die antwoorde op ons doellose vrae het. Lê dit net voor jou Hemelse Vader se voete neer. Wanneer jy te lank daar vertoef het is dit soms nodig om mediese hulp te kry. God wil hê dat ons almal positiewe en gelukkige mense sal wees. Maak werk daarvan, gaan sit by Sy voete en vind die rus en vrede wat Hy kan bied. God is lief vir jou, neem Sy hand en Hy sal jou deur die donkertye lei.

My grote God, wees my lig wanneer dit donker om my is. Wees my vriend wanneer ek alleen voel en hou my vas wanneer ek sukkel om regop te bly. Wees my genadig my Heer en ek wag op U seëninge. Amen

[Aangestuur]

Saterdaglagmedisyne - Kallie en Jimmy

* Kallie en Jimmy loop mekaar vir die eerste keer in jare raak.

Vra Kallie: "Jimmy, wat doen jy deesdae?"

"Ek verkoop meubels."

"Maak jy darem geld?"

"Ja, maar my huis raak nou vinnig leeg."

* Na die eerste week weg van die huis by 'n nuwe werk stuur 'n jong getroude Mike die volgende telegram aan sy vrou: "Voorman geword - veer in my hoed."

Na die tweede week volg die volgende een: "Bestuurder geword - veer in my hoed."

Na die derde week volg dié een: "Afgedank - stuur geld."

Waarop sy vrou antwoord met: "Gebruik vere - vlieg huis toe."

*  'n Pasiënt is in die groendakkies en om sy tyd daar te verwyl, staan hy op die asblik om bo-oor die ringmuur te sien wat elke dag in die straat aangaan.

'n Motor kom om die draai en skuur met 'n skreeugeluid reg voor hom tot stilstand. Die wiel het afgeval.

"Al die moere is weg," sug die moedelose bestuurder.

"Draai een by elkeen van die ander drie wiele uit," kom die raad van die man oor die muur.

"Dis 'n wonderlike plan. Maar is jy nie veronderstel om mal te wees nie?" reageer die motorryer.

"Ja, mal, maar nie stupid nie."

[Bron: Finansies & Tegniek, 1 Desember 1995] 

Gedig: Kyk in genade terug ...

Soms in stille tyd,
as die geraas van die lewe verdwyn,
kyk jy terug na die jare wat verbybly.
Die hande is gerimpel, maar die gees is sterk,
gevul met die wysheid van 'n leeftyd se werk.
Grys hare is 'n kroon van erfgoed en vreugd',
'n stille genade uit 'n vroeëre jeug.

[AI]

Ouma se wenke: 'n Paar nuttige algemene wenke

* Om te voorkom dat die kerriehoutlepel vir die roer van konfyt gebruik word, kan elke houtlepel met 'n kleurkode gemerk word.

* Salie is 'n sterk krui met 'n warm geur en 'n breë, plat, ovaal blaar. Dit is heerlik saam met lewer, varkvleis en ander ryk vleissoorte,

* Swaar artikels soos bottels wat in die deur van die yskas gebêre word, moet so naby as moontlik aan die skarniere geplaas word om spanning op die deur te verminder.

* Plaas oorskietwyn in ysbakkies in die vrieskas en gebruik die bevrore blokkies wyn in oondstoofgeregte en souse.

[Idioom: Onthou om altyd die wyn helder te skink!]

[Bron: Rooi Rose 27 Februarie 1991]

Hartsake oor 'n koppie tee: 'n Pragtige tuin

Daar was eendag ‘n ou moedertjie wat vreeslik lief was vir tuinmaak. Met liefde en sorg het sy na al haar plantjies en blommetjies omgesien.

Verbygangers het eers vir ‘n wyle stil gaan staan om haar pragtige tuin te bewonder.

Eendag daag ‘n verslaggewer van die plaaslike koerant op, om met haar ‘n onderhoud te voer om te hoor wat sy dan doen dat haar tuin so uitstaan bo al die ander tuine in die dorpie.

En toe vertel sy dié storie vir die verslaggewer:
“Jare gelede, het die dorpsraad besluit om die dorp te verfraai en mooi te maak, maar om elke inwoner by die poging te betrek (amper soos Kwela se dorp van die jaar). Die Burgemeester het ons almal genooi om saad en toerusting te kom haal sodat ons die dorp se tuine en sypaadjies mooi kan maak.

Omdat ek moeilik loop, as gevolg van my skewe voet, het ek laaste daar aangekom en laaste in die ry ingeval. 

Almal was gretig en het sommer baie vroeg voor die munisipale gebou gaan toustaan. Die ry was besonder lank en almal het gelyk gepraat oor wat hulle alles wil en gaan doen. Almal voor my het die beste pakkies saad uitgesoek en die mooiste gieters gevat. Of só het ek destyds gedink.

Toe ek uiteindelik voor by die tafel kom waar die saad was, was daar nog net ‘n paar pakkies saad oor (die meeste daarvan gehawend en stukkend soos die mense na die mooiste saad en duurste blombolle gesoek en gegryp het) en ‘n stukkende gietertjie. Die gietertjie was gebuig en vol gate, maar dit het vir my kosbaar en mooi geword met die jare.

Ek het al die saadjies wat ek bymekaar kon kry in my tuin kom saai en dit getrou natgegooi met die stukkende gietertjie. Ek het agtergekom dat die gietertjie vol gate soos ‘n spreier gewerk. Dit kon terselfdertyd op verskillende plekke natmaak. Daar het ook gereeld ‘n straaltjie op my skewe voet geval, wat tussen my tone gekielie het. Dit het my laat skaterlag en my gemoed positief vir die dag ingestel. Onwillekeurig het ek my tone begin beweeg van die tinteling en daar het weer lewe in my voet gekom. Daardie gietertjie se goeie dade het wyd gesprei.

Dit was dus ‘n seën dat ek die verskeidenheid saadjies gekry het en die beste gietertjie kon gekry het.”
Werk dit nie maar in die lewe ook so nie?

Ons almal probeer altyd die mooiste en beste in alles kies en wees. Die regop gietertjies met perfekte tuitjies, sonder duikies of merkies. Ons moet mos altyd goed vertoon, ‘n mooi straaltjie kan gooi, sonder om onnodige druppels te mors, sekuur gemik op die teiken. Niemand van ons wil tog, uit eie keuse, ‘n gebuigde ou gietertjie vol gate wees nie.

Maar dis juis daardie gietertjies vol gate, wat wyer kan sprinkel as die perfekte gieters.

Jesus self, was vol gate gemaak, daar waar Hy aan die kruis vir ons gehang het. En deur daardie wonde kon Sy liefde wyd oor die mensdom vloei. Hy was liggaamlik geknak - nie meer heel nie. Hy moes stukkend word, sodat ons geestelik heel kon word.

Die lewe knak ons ook soms. Bitter min van ons kom ongeskonde anderkant uit. Maar dis juis dan wanneer ons meer bruikbaar word vir God en ander.

Want as jy vol ‘gate’ is, kan Sy liefde wat deur jou vloei (wat die bron van lewende water is) beter sprei oor ander, maar ook oor jou eie binne-tuin.

Die Here kies soms die mees gebuigde gietertjies, met die meeste gate, om groot dinge vir Hom te doen. Want hulle is nie meer so ingestel op hoe hulle lyk nie, maar net op hoé diensbaar hulle kan wees.

“Here, dankie dat U nie na ons uiterlike kyk, of na die verwonding van ons innerlike nie. Dankie dat U elke hart raaksien. Dat U liefde dit vir ons moontlik gemaak het om diensbaar te kan wees. Dankie dat U stukkend geword het, sodat ons heel kon word. Gee dat ons met trots U liefde wyd sal sprei oor ander en onsself. Gebruik my, stukkende gietertjie om vir ander lewende water te gee wanneer ek nie meer kan nie, want ek weet in my swakheid word U krag volbring. Amen"

[Dankie, Ann, vir die deel hiervan.]

Uit die Groot Karoo: Schalk se lewensnippers

 

Vandag se internetgebed vir jou: ’n Gebed is ’n kosbare geskenk

“Here, ons dank U vir die kosbare lewens van ons bejaardes. Seën hulle met gesondheid, vreugde en rus in U. Gee dat hulle altyd U liefde sal ervaar, en dat ons as jonger geslag hulle met respek en eer sal dra. Mag hulle lig skyn en ons altyd herinner aan U getrouheid. Amen.”

Dankie vir 603 000 e-besoeke - ons waardeer elkeen van julle!

WATERDRUPPEL vir die WEEK = Gasvryheid se ooptes

Groete en Vrede!!!

Die Kalahari lê wyd en stil onder die brandende son, sy sand fyn soos meel en tog vol geheime. Om op plase soos Lemoenkolk, Vergenoeg en Kalkbult te oorstaan, is nie net ‘n plesier vir die liggaam nie. Dit voed die hart en vorm die siel. Vars gebraaide roosterkoeke en ryp vyekonfyt is klein vreugdes, maar die ware kos lê in die mense wat hier woon. Hulle gasvryheid strek verder as wat die oog kan sien - grensloos, wyd, en opreg.

Kort ná die Genadewa sy staanplek in ‘n koel kolletjie op die werf gekry het, word jy hartlik verwelkom. Almal word gegroet soos langverwagte gaste. Vrolike gesels, ‘n koel slukkie vir die keel en ietsie vir die maag volg. Maar dit is nie net ‘n ete nie. Dit is ‘n boodskap van waarde en warmte asook ‘n erkenning dat jy gesien word, dat jou bestaan betekenis het.

Hierdie plaasbewoners verstaan gasvryheid. Hulle luister opreg, hulle kyk verby die oppervlakte - tot in jou binneste. Sonder enige opsmuk laat hulle jou spesiaal voel. Gesprekke by hulle is nooit oppervlakkig nie. Hulle vra nie na die nuutste skindernuus nie. Hulle vra na jou vreugdes, jou bekommernisse, jou stil vrese. Hulle bring jou nader aan jouself en laat jou iets van jou eie hart waardeer.

Vroeg in die laaste week het ek en die Mooiste Mooi die hekkepad huis toe gery na ‘n oorstaan op Lemoenkolk. Kort ná die pan, by ‘n bouval wat deur versamelvoëls oorheers word, het ek steeds herkou aan ons gasvrye ontvangs by oom Hannes en tannie San. Ek het besef dat hulle mense is wat nie net jou teenwoordigheid aanvaar nie, maar jou hart raak.

Opeens dink ek aan Josua en Gideon van ouds - en hoe gasvryheid nog nooit van status of vermoë afhanklik was nie.

’n Onbekende oorstaner het by hulle stilgehou. Josua, die volksleier, het sy skoene uitgetrek - stil, sonder protes. Gideon, moeg en onderdruk, het brood en vleis voorberei vir ’n vreemdeling.

Nie een van hulle het geweet Wie voor hulle staan nie. Tog het hulle grensloos gegee - omdat dit eenvoudig reg was.

Ek het weer oor die Kalahari se ooptes gekyk, na die son wat die sand goudkleurig maak, en besef dat dieselfde gees van gasvryheid leef hier in die Kalahari. Soos Josua en Gideon ons leer, is regte gasvryheid nie net hoflikheid of goeie maniere nie. Dit is ‘n houding van die hart, ‘n bereidwilligheid om te gee sonder te tel en te meet. Om elke ander – selfs die onbekende – te sien soos hulle werklik is en om jou eie gemak, jou eie sosiale status, op die agtergrond te plaas.

Vandag staan die Kêrelkind van God gereeld en onaangekondig by mense oor - by arm en ryk, jong en oud, bekend en onbekend. Ons, aan die ander kant, is dikwels vinnig om Hom te ontvang, maar ons gasvryheid is dikwels beperk, net genoeg om “goeie maniere” te wys. Ons gee Hom nie die volle, grenslose verwelkoming wat Hy verdien nie.

Regte gasvryheid is nie net hoflikheid of goeie maniere nie. Dit is ’n houding van die hart - ’n bereidwilligheid om te gee sonder om te tel of te meet. Om ander te sien soos hulle werklik is, en jou eie gemak en status op die agtergrond te plaas.

So seker soos die son opkom in die ooste en sak in die weste, so seker is die Here almagtig en alomteenwoordig. Hy is daar vir my, vir jou, vir elke mens wat spore agterlaat op hierdie aarde. Elke dag, elke uur, elke minuut en sekonde. Die minste wat ons kan doen, is om werklik grensloos gasvry teenoor Hom te wees - ons permanente Oorstaner - en Hom so te eer en welkom te laat voel.

Wanneer ons dit doen, staan ons soos Josua, met kaal voete op heilige grond. Wanneer ons dit doen, leef ons uit wat die Kalahari vir ons geleer het. Gasvryheid nie net ‘n daad van beleefdheid is nie, maar ‘n pad na heiligheid en God se teenwoordigheid.

Josua 5:15 (NLV)
“…Trek uit jou skoene. Jy staan op ‘n heilige plek.”

Rigters 6:22 (NLV)
“Toe Gideon agterkom dat dit die Engel van die Here was, het hy hardop uitgeroep: ‘Ag tog, oppermagtige Here, ek het dan die Engel van die Here in die oë gekyk!’”

Sandkorrel baie seëninge.

Divine Life Bediening (HJ & Dalene Cronjé)Selnr: 082 772 2192
WhatsApp: 081 568 7549
Klik HIER vir verdere inligting.

[Dankie, Anoniem, vir die deel van hierdie stukkie. Indien jy as leser wil en betrokke kan raak by hierdie uitreiking, maak asseblief gebruik van die kontakdetail hierbo.]

Saterdaglagmedisyne - die geskenk

Vier broers wat arm grootgeword het, het verder gaan studeer en het almal suksesvolle professionele loopbane gehad. 

Hul bejaarde moeder wat hulle alleen grootgemaak het, het ver van hulle gewoon en hulle het selde by haar gekom. Een Kersfees eet die broers saam en elkeen vertel trots van die duur geskenk wat hy vir hulle bejaarde moeder gegee het.

Die eerste broer sê: "Ek het vir ma 'n groot en weelderige huis laat bou."

Die tweede sê: "Ek het 'n tuisteater van R100 000 vir haar laat insit." 

Die derde een spog: "Ek het gesorg dat my Mercedes-agent 'n nuwe SL600 vir haar aflewer."

Die vierde broer antwoord: "Julle weet mos hoe baie ma daarvan hou om die Bybel te lees, maar dat sy nou byna heeltemal blind geword het en nie meer self kan lees nie? Ek het by 'n unieke troeteldierwinkel 'n papegaai ontdek wat die hele Bybel uit sy kop ken! Dit het 20 leraars 12 jaar geneem om hom alles te leer. Ter betaling moes ek belowe om vir die volgende 20 jaar jaarliks R100 000 aan die kerk te gee, maar dit was die moeite werd ... Nou kan sy net 'n Skrifgedeelte noem, en die papegaai sal dit vir haar voordra." 

Die ander broers was beïndruk.

Na Kersfees stuur die tannie toe haar dankie-sê briewe: "Gawie, dankie vir die huis wat jy laat bou het. Maar dit is eintlik heeltemal te groot. Ek kan net een kamer gebruik, maar ek moet alles skoon hou en ek is doodmoeg."

Deon, jy het vir my die fantastiese tuisteater gegee wat plek het vir 50 mense, maar my vriende is ongelukkig al almal dood of in ouetehuise. Ek hoor boonop maar sleg en sien amper niks nie. Dankie nietemin vir jou geskenk."

Martiens, ek is te oud om te reis, en my kruideniersware word afgelewer. Ek kan die Mercedes dus nie regtig vir enigiets gebruik nie. Maar dankie vir die gedagte."

"Liewe Werner, jy was die enigste seun wat mooi oor my behoeftes gedink het voor jy jou geskenk gegee het. Baie dankie - die hoendertjie was absoluut heerlik."